Młyny i zakłady wodne Zagórza

Już na przełomie XIV i XV wieku na terenie Zagórza (nazwę Szmelta jako przysiółka odnotowano w XII wieku) istniał młyn zbożowy i tartak Zakonu Krzyżackiego, działające na wartkich wodach Zagórskiej Strugi. Następnie zakłady były własnością starostów puckich i były w ciągu wieków dzierżawione przez kolejnych użytkowników. Liczba zakładów wzrosła w XIX wieku i początku XX wieku. Urzędowe spisy wskazują kilku właścicieli w Zagórzu i Szmelcie. Poza przemiałem zboża i słodu, mlyny i tartaki służyły jako małe wodne elektrownie, produkujące prąd na użytek własny i okolicznych mieszkańców. W 1864 roku w Zagorzu istniały trzy młyny wodne, tartak i dwie kuźnie żelaza, a Szmelcie kuźnica młyn wodny oraz folusz (młyn garbarski). W 1865 roku właścicielami kuźni żelaza na Zagórzu byli Ernst Reiman oraz Schwabe, natomiast młynów wodnych Gyke, von Werben oraz Franciszek Grabe. W 1938 roku na tym terenie funkcjonowały cztery młyny Leona Marszałkowskiego, Jana Weinara, Jana Riebanda i Juliana Malotke.