Kościół św. Gertrudy w Darłowie

Na cmentarzu w Darłowie znajduje się kościół św. Gertrudy, który prawdopodobnie powstał w połowie XV wieku. Budowla jest zbudowana na kamiennym fundamencie na planie dwunastoboku, murowana, otynkowana i wzmocniona uskokowymi skarpami. Posiada wysoki dach kryty gontem, zakończony sześcioboczną wieżyczką z iglicą, krzyżem i kurkiem. Święta Gertruda była w średniowieczu uznawana za patronkę rybaków, żeglarzy, pielgrzymów, podróżników, a nawet żebraków, dlatego pod jej wezwaniem często fundowano kaplice i kościoły w miastach nadbrzežnych i portowych, w tym także w Darłowie.

Dokładna data budowy kaplicy św. Gertrudy pozostaje nieznana i budzi wiele kontrowersji. Niektórzy badacze twierdzą, że została wzniesiona w drugiej połowie XIV wieku, podczas gdy inni uważają, że miało to miejsce w drugiej połowie XV wieku. Większość z nich skłania się jednak ku datacji na rok 1457. Jeśli to prawda, to mogła zostać ufundowana przez księcia Eryka I, byłego władcę trzech koron, który w maju 1449 roku powrócił na Pomorze w wieku prawie siedemdziesięciu lat. Jego burzliwe życie, spędzone w dużej mierze na morzu, mogło uzasadniać wybór św. Gertrudy na patronkę kaplicy. Być może zamierzał uczynić z niej kaplicę grobową, gdyż zmarł dwa lata później. Ostatecznie nie został jednak pochowany w krypcie pod kaplicą, lecz w grobowcu w podziemiach darłowskiego kościoła parafialnego, gdzie w 1724 roku, po przeszło dwóch i pół wieku, odkryto jego trumnę.

Pierwsza wzmianka o kaplicy pochodzi z 1497 roku. Jest ona również wspomniana w opisie wizytacji księcia zachodniopomorskiego Barnima XI z 1539 roku. Jej wizerunek widnieje na obrzeżu słynnej mapy Lubinusa z 1618 roku, co świadczy o jej ówczesnym znaczeniu.